Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Voor- en Eindversterkers

Moderator: Beheerdersteam

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » wo 01 aug 2018, 16:20

Een gebruikelijk stereo-versterker bestaat uit twee versterkers, met boxen die de hele audio-bandbreedte aankunnen en daardoor vaak (te) groot uitvallen.
Een surround-systeem heeft er zelfs vijf (of zeven!), twee voor stereo-voor, twee voor achter (soms ook nog één voor midden/spraaktonen) en één vette voor (sub)bas.
Dat is eigenlijk helemaal niet nodig, als je uitgaat van een flinke basversterker, die het meeste vermogen levert in het laag en voor links en rechts toch vaak hetzelfde is!
Door deze handig aan te sluiten met een eenvoudig filter voor de Mid-Hi-stereo-speakertjes, heb je maar één BTL-versterker nodig:
ESS.PNG

Links staat een eerste-orde filter en rechts een tweede-orde, de polariteit van de woofer hangt af van de opstelling en kan je aanpassen voor het beste resultaat.
Links wordt in-fase aangeboden en rechts uit, zodat je voor bas het volle vermogen (hier 50W) hebt en tweemaal 1/4(12W5) Mid-Hi voor stereo.
Je gaat uit van een flinke baskast waarin je de versterker en filter kan plaatsen en twee kleine externe Mid-Hi-speakertjes.
Voor surround kan je twee achter-Mid-Hi-speakertjes parallel aan die van voor aansluiten en voor het beste resultaat met de polariteit experimenteren.
Voordeel van een DC-gekoppelde BTL-versterker met enkelvoudige voeding is dat je goedkope elco'tjes kan gebruiken.
De wisselfrequentie fx is hier 400Hz, maar kan je aanpassen met de volgende formules: L=R/2πfx en C=L/R² en controleren/corrigeren met de bijlage:
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 12102
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Ah!buis » do 02 aug 2018, 21:26

Twee versterkers voor drie luidsprekers, R, L en midden-laag is al een heel oud idee.
Voorbeeld uit de (oer-) buizen-tijd :D
Anne
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Eén plaatje > 1000 woorden :-)

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » vr 03 aug 2018, 16:03

Ah!buis schreef:Twee versterkers voor drie luidsprekers, R, L en midden-laag is al een heel oud idee.
Voorbeeld uit de (oer-) buizen-tijd :D
Anne

Leuk ding, l'histoire se répète, maar het is in feite één push-pull versterker voor bas, en twee SE's voor stereo.
Gelukkig heb je tegenwoordig maar één spoel nodig i.p.v. drie UGT's!
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » ma 06 aug 2018, 17:32

Eén TPA3116 in mono-mode zou geschikt kunnen zijn:
TPA3116.PNG

Je moet wel +L/-R aansluiten op +/-R voor dit eco-systeem.
Op eBay kom je complete printen tegen voor maar $9!
Maar zonder gedoe kan je ze voor €14 ook gewoon in Eindhoven bestellen: https://www.tinytronics.nl/shop/nl/audi ... versterker.
Ze hebben ook een complete (niet zo eco!) drieweg-versterker met twee TPA3116's voor maar €22!
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
211audio
Berichten: 77
Lid geworden op: di 27 mei 2008, 23:10
Locatie: Leidschendam

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor 211audio » wo 08 aug 2018, 11:30

mtb schreef:Eén TPA3116 in mono-mode zou geschikt kunnen zijn:
TPA3116.PNG
Je moet wel +L/-R aansluiten op +/-R voor dit eco-systeem.
Op eBay kom je complete printen tegen voor maar $9!
Maar zonder gedoe kan je ze voor €14 ook gewoon in Eindhoven bestellen: https://www.tinytronics.nl/shop/nl/audi ... versterker.
Ze hebben ook een complete (niet zo eco!) drieweg-versterker met twee TPA3116's voor maar €22!


Hoe zorg je er in dit geval voor dat de versterkingscurves van versterker-1 en versterker-2 gelijk op lopen? Vele jaren geleden stuurde ik OTL's aan met een 300B voor midden en hoog en met een Sony 55ES voor het laag. DIt ging alleen maar goed als ik (met veel moeite) op één bepaald geluidsniveau de juiste instelling inregelde. Een draai aan één van beide volumeknoppen verpeste de boel weer.

Sindsdien ben ik overgestapt op sub-woofers die hun signaal afnemen van de luidspreker uitgangen. Eén keer goed instellen en klaar.
Met behulp van enige elektronica aan de vóórkant van deze print, kun je ook hier het sinaal afnemen van de LS-uitgangen.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » zo 19 aug 2018, 17:04

Ik heb deze drieweg-versterker getest:
TPA3116-3w.jpg

Het printje is maar 10x10cm en er zit een zakje met knopjes, afstandsbusjes en schroefjes bij.
De fabrikant wil het schema/specs niet vrijgeven, dus zelf maar doorgemeten:
Op 12Vdc trekt ie maar 90mA en bij flink geluid niet echt veel meer, ik heb de stroombegrenzing van de (lab)voeding op 1A gezet en dat is ruim voldoende.
De rechter potmeter heeft ook een aan/uit functie, een fel blauw LED'je op de print laat zien dat ie aan staat en je kan ook nog een externe LED aansluiten.
Er zit een een 5Vdc uitgang op (max. 120mA) met een 78M05, dus handig voor USB-apparaatjes.
Je ziet drie dual-OPAMP's zitten: één RC4580 en twee TL072's, goede audio-IC'tjes dus.
Met de linker pot kan je de (sub)bas laagdoorlaatfrequentie instellen van ca. 90 tot 200Hz en met de pot ernaast het volume op de bas-uitgang van uit tot (te)veel, het is een 2de-orde filter, dus dat zit wel goed.
Op de L/R-CH aansluitingen wordt de hele bandbreedte doorgegeven met een traditionele baxandall-hoogregeling (treble pot).
Je hebt dus eigenlijk wel full-range stereo-boxjes nodig, want die krijgen ook (sub)bas te verwerken, wat tot onnodige vervorming leidt!
Beter zou een actief hoogdoorlaatfilter zijn voor stereo, maar je kan niet alles hebben voor €22!
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
Marp
Beheerder / Sysadmin
Berichten: 6735
Lid geworden op: vr 11 mar 2005, 22:25
Locatie: Bergen op Zoom

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Marp » zo 19 aug 2018, 21:56

mtb schreef:Op de L/R-CH aansluitingen wordt de hele bandbreedte doorgegeven met een traditionele baxandall-hoogregeling (treble pot).
Je hebt dus eigenlijk wel full-range stereo-boxjes nodig, want die krijgen ook (sub)bas te verwerken, wat tot onnodige vervorming leidt!
Beter zou een actief hoogdoorlaatfilter zijn voor stereo, maar je kan niet alles hebben voor €22!

Een hoogdoorlaatfilter voor links en rechts zit erop. Staat de toonregelaar niet ingesteld op "all freq", maar op "normal", dan wordt de bas uit beide kanalen gefilterd. In die situatie dient de treble-potmeter om de crossover-frequentie in te stellen.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » ma 20 aug 2018, 17:28

Marp schreef:
mtb schreef:Op de L/R-CH aansluitingen wordt de hele bandbreedte doorgegeven met een traditionele baxandall-hoogregeling (treble pot).
Je hebt dus eigenlijk wel full-range stereo-boxjes nodig, want die krijgen ook (sub)bas te verwerken, wat tot onnodige vervorming leidt!
Beter zou een actief hoogdoorlaatfilter zijn voor stereo, maar je kan niet alles hebben voor €22!

Een hoogdoorlaatfilter voor links en rechts zit erop. Staat de toonregelaar niet ingesteld op "all freq", maar op "normal", dan wordt de bas uit beide kanalen gefilterd. In die situatie dient de treble-potmeter om de crossover-frequentie in te stellen.

Dat zou mooi zijn, maar dat gebeurt niet!, ik meet geen verschil, voor de zekerheid net nog nagemeten.
Het schakelaartje staat ook niet op de foto!
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
Marp
Beheerder / Sysadmin
Berichten: 6735
Lid geworden op: vr 11 mar 2005, 22:25
Locatie: Bergen op Zoom

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Marp » ma 20 aug 2018, 17:45

Dat is dan wel jammer. Misschien was Tinytronics in de war met de 2 euro duurdere uitvoering met bluetooth, toen onderstaande werd beantwoord. Op die andere uitvoering is het schakelaartje wel aanwezig.

TinyTronics schreef:
Maurits schreef:Beste tinytronics! Zit op deze versterker ook een frequentie scheiding, zodat de bass output ook alleen de lage tonen krijgt? Alvast bedankt!

Ja, op deze versterker zit de mogelijkheid om dit aan te zetten en het kantelpunt van de frequentie ook in te stellen. Dit geldt ook voor de uitgang van de normale speakers(die alleen de hogere frequenties doorlaat)

Gebruikersavatar
Marp
Beheerder / Sysadmin
Berichten: 6735
Lid geworden op: vr 11 mar 2005, 22:25
Locatie: Bergen op Zoom

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Marp » ma 20 aug 2018, 18:03

Bij nader inzien is het nog maar de vraag of het bij een exemplaar met schakelaar wél werkt.

In onderstaand filmpje wordt op 2:53 min. eveneens de treble-potmeter genoemd om het kantelpunt in te stellen. Dat stemt overeen met wat ik elders tegenkwam. De auteur meldt echter ook dat het schakelaartje niets doet.


[ Bekijk op youtube ]

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » di 21 aug 2018, 16:36

Hij zegt dat de treble-pot de cross-over instelt, dat lijkt misschien wel zo te klinken, maar als je goed meet, verandert alleen de frequentie plus of min vanaf ca. 3kHz.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » do 23 aug 2018, 16:38

Zo zou het eigenlijk moeten:
SVF2.PNG

Met bijv. een 2de-orde State Variable Filter, instelbaar van 70 tot 450Hz @-6dB.
Voor stereo heb je er twee nodig en als je de (sub)bas met één knop wilt instellen heb je vier gekoppelde potmeters nodig.
Maar het kan ook met één stereo-potmeter:
ESSb.PNG

Om het principe-schema compact te houden, gebruik ik een 2de-orde Butterworth-filter met maar één OpAmp en Ex-bronnen i.p.v. OpAmp's.
Op L-R zit 'normaal' geen bas en dus filteren we alleen mono (L+R), instelbaar van 50-500Hz @-3dB met 90Hz in het midden.
Met wat optel/aftrek-schakelingen halen we het links/rechts-hoog er uit.
Het zou 'fout' kunnen gaan, als je maar op één kanaal flinke bas hebt, de mid-hi speaker krijgt die dan ook te verwerken, je moet deze daarom koppelen vanaf bijv. 100Hz.
Maar dat komt eigenlijk niet/zelden voor, want dat is het principe van dit topic.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » za 22 sep 2018, 16:26

Ik ben bezig met een print voor de eerder genoemde ESSb:
ESSb-sch.PNG

Hij is ook geschikt voor de passieve uitvoering uit het begin van dit topic en de rode weerstanden moet je niet monteren voor de actieve versie!
Er zitten LM1875's o.i.d. op voor L/Rhi en een regelbare Bx-uitgang voor een flinke externe (sub)bas-versterker,
bijv. de https://www.tinytronics.nl/shop/nl/audi ... versterker in de mono-mode, die gevoed wordt door de Vc-uitgang.
Het belang van de stroombron rond T1 heb ik al uitgelegd bij viewtopic.php?f=7&t=26530&start=12.
Als je een fout(je) ziet of als het compacter kan, dan hoor ik dat graag voordat ik aan de lay-out begin.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 12102
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Ah!buis » za 22 sep 2018, 20:13

Kan misschien zo, opampje minder.
Anne
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Eén plaatje > 1000 woorden :-)

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » do 27 sep 2018, 16:39

Bedankt Anne maar zo moet je verder met (L+R)/2 en de rest van de weerstanden aanpassen, zoveel scheelt het niet, dus laat maar zitten.
Als ik ruimte heb, wil ik er een dual-OpAmp bijzetten voor een piek/klip-detector:
APLe.PNG

Gebruikt wordt de LM358 o.i.d., die een stevigere uitgang heeft dan de TL07x en ook geschikt is voor een actieve Vh.
Normaal licht de Bi-LED (D2/3) groen op, maar zelfs bij een kort piekje op Vo groter dan ca. 80% van de voedingsspanning Vc kleurt ie ruim 100ms rood.
Als dit af en toe eens gebeurt, is er niks aan de hand, maar als het vaak en/of langer voorkomt, heb je grotere versterkers nodig!
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » zo 28 okt 2018, 17:12

Alles past op een 10x10cm printje en ik heb zelfs ruimte voor dikkere elco's van 4m7(4700μ)F/35V voor C20/21, zodat je tot 30Vdc-voeding kan.
Hierbij het schema voor de passieve uitvoering uit het begin van dit topic:
ESSab.PNG

Rechts staan de aansluitingen voor de luidsprekers:
ESSa is een gewone stereo-versterker met breedband-luidsprekers en ESSb is met een stevige bas-luidspreker.
Het Butterworth-filter wordt hier gebuikt als luxe bassboost, waarbij je zowel de frequentie als het volume van de extra bas (Bx) kunt instellen tot ca. +10dB. Als je meer nodig denkt te hebben, kan je R20 (lichtblauw) plaatsen en verbinden met R24 voor 6dB meer.
De stroombron rond T3 zorgt voor een constante Bi-LED-stroom (D14) van ca. 5mA over het hele voedingsspanningsbereik van 12 tot 30Vdc.
Als je dat niet nodig vindt, kan je die vervangen door één weerstand waarvan je waarde kan berekenen met R=(Vc/2-3)/I, dus 680Ω@12Vc, 1k2@18Vc en 2k7@30Vc voor ca. 5mA.
Als er nog goede suggesties zijn, zie ik dat graag, voordat ik de lay-out afmaak en naar het Verre Oosten stuur.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » vr 09 nov 2018, 16:33

Het zit er allemaal wel netjes op zo:
ESS-silk.PNG

Hij moet onderste boven in de bovenkant van een bas-kast, dus dan zit rechts goed en de potmeters zoals gebruikelijk.
Met http://www.gerber-viewer.com/ kan je de hele lay-out zien van de bijlage:
ESS-1845.zip
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 12102
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor Ah!buis » vr 09 nov 2018, 19:49

Leuk kompakt allemaal.Maar is een belasting van 2Ω niet wat weinig voor een LM1875 ?
Anne
Eén plaatje > 1000 woorden :-)

Gebruikersavatar
mtb
Berichten: 1118
Lid geworden op: ma 29 dec 2008, 16:44
Locatie: Zoetermeer

Re: Eco(nomisch/logisch) Stereo/Surround Systeem.

Berichtdoor mtb » ma 12 nov 2018, 15:52

Bedankt Anne.
Met die 2Ω bedoel je waarschijnlijk de virtuele (bas)belasting in BTL?
Als je uitgaat van de stroombegrenzing van de LM1875 (4Atyp/3Amin) kom je met P=Rls*Ip²/2 op 32Wtyp/18Wmin in 4Ω.
In de praktijk zit je rond de resonantie-frequentie van de woofer en dan is de impedantie (veel) hoger en zal stroombegrenzing niet (vaak) voorkomen.
Als je 8Ω speakers gebruikt, zal ie eerder klippen op de maximale uitgangsspanning dan de stroom, dus dat komt bij een (te) lage voedingsspanning op hetzelfde neer.
Je kan dit natuurlijk zien aan de piek/klip-LED D14 en als die vaak/langdurig rood oplicht, een actieve uitvoering nemen voor de (sub)bas.
Hoeveel vermogen denk je eigenlijk nodig te hebben?, zie Audio Power LED.


Terug naar “Versterkers”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: CCBot, Majestic-12 [Bot] en 1 gast