Instapproject: buizenversterker RH84

Voor- en Eindversterkers

Moderator: Beheerdersteam

Waarom ben je geinteresseerd in buizentechniek?

Peiling eindigde op ma 10 mei 2010, 21:41

Vanuit mijn jeugd ben ik bekend met buizen en wil verder waar ik ooit ben opgehouden.
10
15%
Ik heb recente ervaring met buizen en zoek een leuk project om te bouwen.
9
14%
Ik heb niet eerder met buizen gewerkt en wil mijn eerste project gaan bouwen.
12
18%
Volgens horen zeggen klinken buizenversterkers bijzonder.
5
8%
Volgens horen zeggen klinken buizenversterkers beter dan transistorversterkers.
6
9%
Volgens horen zeggen klinken buizenversterkers zeer vervormd.
0
Geen stemmen
Ik denk dat buizentechniek achterhaald is maar ik zoek de juiste argumenten om dat aan te tonen.
5
8%
Buizen zijn lief :)
19
29%
 
Totaal aantal stemmen: 66

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Instapproject: buizenversterker RH84

Berichtdoor disco » wo 06 mei 2009, 17:37

We gaan een tweemaal vijf watt buizenversterker bouwen met eenvoudige materialen. Lees verder...


Stand van zaken

Het merkwaardige feit doet zich voor dat de elektronenbuis sinds 1990 wereldwijd een groeiende
belangstelling ondervindt van muziekgenieters. Voor een komponent dat dertig jaar voordien reeds
werd doodgeschreven door 'visionairs' en producenten is de zelfs explosieve populariteit van de
afgelopen jaren des te opmerkelijker. Voor kwalitatieve mijlpalen in de audiogeschiedenis worden
thans knappe bedragen neergeteld.

Een verklaring voor deze hernieuwde belangstelling is moeilijk te geven. Mogelijk heeft de
consument onvrede met de weergavekwaliteit van eigentijdse geluidsapparatuur. Misschien oefent
de zelfbouwactiviteit aantrekkingskracht uit en worden mensen wereldwijd gestimuleerd door de
komst van het internet. Hoe het ook zij, ondanks sceptische kanttekeningen van elektrotechnici
starten fabrieken opnieuw de productie van 'achterhaalde' buizen en groeit het aantal producenten
van buizenversterkers jaarlijks met 20%.


Valkuilen

Hoewel een buis betrekkelijk lineair kan versterken is hij zeker niet perfekt. Er bestaan vele
tekortkomingen waarmee rekening dient te worden gehouden in de ontwerpfase van de versterker.
Een voorbeeld vinden we in de Darling Amplifier waar stuur- en eindbuis grotendeels komplementair
vervormen zodat geen terugkoppeling noodzakelijk is.
De eigenschappen van buizen wijzigen wanneer zij slijtage vertonen. Een sterk ontwerp kenmerkt zich
door stabiele instellingen zodat het jarenlang goed funktioneert, zelfs met gesleten buizen.
De belasting van een buizenversterker is van doorslaggevend belang voor de uiteindelijke weergave-
kwaliteit. Kritische demping perst het uiterste uit de schaarse wattjes.


Doelstellingen

Beginnelingen maken vaak de fout dat zij te hoog grijpen bij de keuze voor het eerste ontwerp.
Men schaft kostbare producten aan die na verloop van tijd worden afgedankt omdat men is
teleurgesteld omdat het beoogde doel niet is behaald. Het plezier dat aan deze liefhebberij
kan worden ontleend is geen kwestie van investeren maar van bezig zijn, zowel intellectueel als
fysiek. De bevrediging is groot wanneer een nederig bouwwerk zich kan meten met dat van een
fabrikant.
We zoeken een versterkerontwerp dat geen hoge eisen stelt aan mechanische vaardigheden, de
omvang van de portemonnaie en de beschikbaarheid van de materialen. Hoorbare vervorming is
ongewenst op een redelijk luistervolume. De versterker dient luidsprekers met een gevoeligheid
van ten minste 90dB/W goed te kunnen beheersen.


De keuze

Er bestaat een ontwerp van een meneer in Servie dat al jaren een zeer goede reputatie geniet.
Het is niet baanbrekend maar voldoet aan de hiervoor geschetste eisen. We gaan de RH84 bouwen.

Een ECC81, twee EL84, twee 5K uitgangen, een voedingstrafo met 270-0-270V tot 300-0-300 bij
100mA, voor de gelijkrichter een EZ81 of twee EZ80, een 6,3V gloeitrafo (3A). Allemaal makkelijk
te vinden onderdelen die je mogelijk in een sloopradio aantreft of onder maats kunt ruilen.
Laatst gewijzigd door disco op zo 10 mei 2009, 21:41, 2 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 2849
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Berichtdoor AatV » wo 06 mei 2009, 19:05

Leuk om weer de bouw van een single ended versterkertje te zien.
Een vraag en en opmerking :
-Wie zijn we?
-Je link naar de RH 84 werkt niet. (althans niet voor mij)

Over de dempingsfactor van versterkers en de tegenEMK van luidsprekers heeft Menno van de Veen behartenswaardige dingen gepubliceerd. In de Elektuurspecial no.2 is trouwens een buizenversterker met variabele dempingsfactor (in de Van der Veenstijl) beschreven.

In ieder geval veel plezier met het bouwen van deze versterker, zal met plezier teen entander volgen.

groeten,
AatV
Voorts ben ik van mening dat Ah!buis erelid moet worden

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » wo 06 mei 2009, 21:42

Ha Aatje,

Ja, leuk he dat deze kennis al in 1954 werd gepubliceerd. Ook een versterker met variabele dempingsfaktor is 'old skool' als ik me Radio Bulletins uit de jaren 50 voor de geest haal.

Inderdaad werkt de koppeling niet goed, ik zal hem aanpassen.

Vriendelijke groet, Jaap
Wenn die Anode glüht, heisst sich das Gemüt

Gebruikersavatar
TubeHead
Berichten: 1942
Lid geworden op: ma 16 feb 2009, 23:00
Locatie: Arnhem

Berichtdoor TubeHead » wo 06 mei 2009, 21:49

Heb zo'n soort schakeling paar weken terug ook gebouwd uit sloop onderdelen van een buizen versterker.

Tis alleen even lastig om te weten wat welke uitloper van de output trafo is, maar dat is zo door gemeten.


Deze heb ik gebouwd

http://users.otenet.gr/~athsam/tube_pow ... r_EL84.htm


En voor als eerste buizen projectje zeer geschikt zeg ik zelf.
Buizen radio kan je vaak makkelijk krijgen.

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » wo 06 mei 2009, 21:53

De enige overeenkomst die ik zie is dat in beide schema's een EL84 voorkomt :) Hoe klinkt je versterker en welke luidsprekers gebruik je er op?
Groeten, Jaap
Wenn die Anode glüht, heisst sich das Gemüt

Gebruikersavatar
TubeHead
Berichten: 1942
Lid geworden op: ma 16 feb 2009, 23:00
Locatie: Arnhem

Berichtdoor TubeHead » wo 06 mei 2009, 22:08

Heb een speaker gepakt van een Technics stereo toren. ( heb nog geen zelfbouw speakers )

deze

http://exaudio7.netserwer.pl/allegro/te ... hd50_4.jpg


Was eigenlijk verrast dat je met zo weinig spul en watt vermogen aardig herrie kon maken. Moet wel zeggen dat ik deze wel op een kleine kamertje heb getest.

Viel me niet tegen iig.

Als ik ooit keer 2x de zelfde output trafo's tegen kom wil ik ook wel een keer een stereo maken.

Verder is het schakelen tussen Pentode en Triode ook leuk om te horen ( eerst spanning uit natuurlijk.. heeft me al een buis gekost )

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » wo 06 mei 2009, 22:40

Die boekenplankspeakers kunnen best leuk klinken ondanks hun geringe afmetingen.
In m'n hobbyruimte gebruik ik al jaren een paar soortgelijke Kefs die geknipt zijn voor
dergelijke versterkertjes.

Welke UGT zoek je? Plaats een advertentie, mogelijk heeft iemand anders er eentje over.
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.
Laatst gewijzigd door disco op zo 10 mei 2009, 21:22, 1 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
595ss
Berichten: 322
Lid geworden op: vr 02 dec 2005, 16:26
Locatie: Gullringen, sverige

Berichtdoor 595ss » do 07 mei 2009, 10:03

Voor (goedkope) UGT's heb ik misschien nog wel een leuk tipje, snor eens wat oude bandrecorders van Sony op. De hybride TC-200 heeft als verassing 2 UGT's van 2.5K/8 ohm en de TC-500a (buizenversie) heeft buiten een bijzonder mooie voedingstrafo ook nog eens 2 UGT's van 5K/8 ohm. Op marktplaats te koop voor 15 euro voor de TC-200 en de zeldzamere TC-500a moet voor rond de 50 euro wel te krijgen zijn.

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3714
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » do 07 mei 2009, 10:30

Leuk om te volgen. Ik vind dit soort versterkertjes altijd heerlijk klinken.
Lucky me, ik heb nog een paartje Aü4 van Löwe liggen. Die wil ik ooit ook nog eens voor zo'n soort versterkertje gebruiken. Samen met een voedingstrafootje van Amroh of Robot wat ook nog wel op de plank ligt.

Leuke tegenkoppeling met die weerstand tussen die twee anodes.

Ben zeer benieuwd naar het resultaat.

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » do 07 mei 2009, 14:52

Afgedankte buizenrecorders zijn -evenals buizenradio's- bronnen om voordelig aan materialen
te komen. Bedenk echter dat recorders draagbaar moesten zijn en veelal op een eenvoudig
luidsprekertje werden gebruikt. Bij gevolg werden SE uitgangen licht uitgevoerd wat zich
uiteraard wreekt in de zelfinductie van de UGT. Het laagafval begint bij de exemplaren die
ik aan de tand heb gevoeld vaak al bij 100Hz. Voor toepassing van een luidspreker in een
klankbord is dit niet heel bezwaarlijk maar verwacht in het algemeen geen diepe laagweergave
van kleine single ended uitgangen.
Uiteraard bestaan er uitzonderingen (mogelijk in de meer luxe recorders en radio's) zoals je
al aangaf. Misschien is het aardig om een lijst te maken van uitgangen die 'best nog wel gaan'.

Hai Robert, lang niet gesproken. ;)
Ja, dit is een leuk versterkertje, let maar op. Is dat wat die Löwe uitgangen? Gooi er eens
een fotootje tegenaan :)

Groeten, Jaap

Gebruikersavatar
RobertD
Berichten: 3714
Lid geworden op: di 10 jul 2007, 19:52
Locatie: Alphen a.d. Rijn

Berichtdoor RobertD » do 07 mei 2009, 15:38

Hoi Jaap,

Die Aü4's moet ik eerst eens opdiepen uit een doos in de berging. Sinds ik bij mijn vriendin ben ingetrokken is het allemaal wat krapper en moeilijker vindbaar. Ik ben zeker van plan er iets mee te bouwen.
Fotootje van de UGT's laat nog even op zich wachten.

Waar luister jij nu naar, qua versterker en luidsprekers?

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » do 07 mei 2009, 15:42

RobertD schreef:Hoi Jaap,
Waar luister jij nu naar, qua versterker en luidsprekers?

Dat verschilt per maand ;)
Momenteel staat er een 2A3 SE op de Fostex hoorns. Met een klein vermogen moet je ergens schipperen he.
Spreek je, Jaap

Gebruikersavatar
TubeHead
Berichten: 1942
Lid geworden op: ma 16 feb 2009, 23:00
Locatie: Arnhem

Berichtdoor TubeHead » do 07 mei 2009, 17:50

disco schreef:Die boekenplankspeakers kunnen best leuk klinken ondanks hun geringe afmetingen. In m'n hobbyruimte gebruik ik al jaren een paar soortgelijke Kefs die geknipt zijn voor dergelijke versterkertjes:


Welke UGT zoek je? Plaats een advertentie, mogelijk heeft een ander er eentje over.


Ja zeker !! deze geven echt een aardige bass voor kleine speakertjes.


quote van http://www.technics-vingers.nl/browse/?page_id=2&c_id=3


Mooie compacte luidspreker die altijd wel ergens passen.
Zeer bijzonder fraai strak geluid, waarbij opvallend het laag gebied
goed tot zn recht komt t.o.v afmetingen.




Beter kan ik het niet omschrijven.


UGT ? Geen id.. heb um ooit uit een ouwe Grundig gesloopt volgens mij.
Weet niet meer zo welke type het was.

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

De single ended uitgangstransformator

Berichtdoor disco » do 07 mei 2009, 17:54

Onderstaand beschrijf ik een aantal single ended uitgangen. Zoals wellicht bekend is de
wikkelverhouding een eigenschap die vastligt in de UGT. Wanneer je een 8 ohm luidspreker
aansluit, transformeert de UGT deze impedantie naar een belasting voor de eindbuis. Om
een hoog rendement uit een versterker te halen terwijl de vervorming acceptabel blijft
dient de eindbuis met een optimale impedantie te worden belast.

Hoe kun je nu te weten komen of een UGT geschikt is om jouw luidspreker aan te sturen
in een bepaald versterkerontwerp?

Allereerst moet de UGT geschikt zijn voor het vermogen dat wordt geleverd door de eindbuis.
De kleinste UGT's zijn bestemd voor 3 watt, de middelmaat voor 5 watt en de flinkere voor 10
watt. Een nieuwe EL84 levert in Single Ended schakeling maximaal 5,7W zodat een UGT uit de
'5 watt klasse' of uit de '10 watt klasse' in aanmerking komt.

Hoe bepaal je of een UGT over de juiste impedantieaanpassing beschikt?
Hiervoor bestaat een eenvoudige truuk met een voedingstrafo van 20 volt en een multimeter.
Stel vast welke wikkeling de primair betreft. Deze bezit een gelijkspanningsweerstand veelal
tussen 100 en 1000 ohm. De secundair heeft een zeer lage Rdc van veelal minder dan 1 ohm.
Ook komen zogenaamde Feedbackwikkelingen voor maar deze laten we buiten beschouwing.

Sluit de 20 volt wisselspanning aan op de primaire wikkeling en lees de spanning af die nu op
de luidsprekeruitgang verschijnt. Als het goed is bedraagt deze een waarde tussen 0,20 en
1,50 volt. Stel dat je 0,80 volt meet, dan is de wikkelverhouding 20,00/0,80 = 25.
Het kwadraat van de wikkelverhouding vermenigvuldig je met de impedantie van je luidspreker
om de belastingsimpedantie voor je eindbuis te bepalen. In dit voorbeeld bedraagt de wikkel-
verhouding 1:25 en de impedantieaanpassing 625:1. Een 8 ohm luidspreker geeft dus een
belasting met een impedantie van 5K ohm.


Philips A315412.1
Afkomstig van het Philips AG9016 versterkertje met EL95 penthoden. Matige geluidskwaliteit tenzij
enorme terugkoppeling wordt toegepast. Eventueel geschikt als chokeload (!).
3W klasse, wikkelverhouding 1:40.

Afbeelding


Philips WT51122
Afkomstig van een vijftigerjaren bandrecorder met EL84 buis. Uitstekende uitgang met goede
lage tonen. 5W klasse, wikkelverhouding 1:35

Afbeelding


Philips AD9020
Deze betrekkelijk voordelige uitgangen zijn veel gebruikt in de jaren 60/70. De kwaliteit is
redelijk, zeker gezien het formaat. Aanpassing 4ohm naar 5400 ohm, 6 watt.

Afbeelding


Robot 1780
Oudje (uit de jaren 40 ?) met aanpassing voor 3500 en 7000 ohm. Secundair 3 ohm en 5 ohm.
Gemeten wikkelverhoudingen (3K5) 1:31 en 1:25 (joepie), (7K) 1:43 en 1:17,5.

Afbeelding


Amroh U72N
Een heel knappe uitgang die je beslist moet kopen als je hem tegenkomt. Sterk verbeterde
uitvoering van de ooit populaire U72.
10W klasse, primair 4K tot 8K met diverse secundaire aanpassingen.

Afbeelding


Amroh U85N
5W klasse met wikkelverhoudingen 1:44, 1:34 en 1:27. Een zeer prettig klinkende UGT voor
gebruik met de EL84.

Afbeelding


Amroh U85S
5W klasse met wikkelverhoudingen 1:44 en 1:34. Eveneens zeer prettig klinkend, jammer
dat de 1:25 ontbreekt.

Afbeelding


Unitran L2
5W klasse met wikkelverhoudingen (3K5) 1:33, 1:25 (joepie) en 1:20. (7K) 1:49, 1:35 en 1:28.
Goed klinkend, reden waarom veel liefhebbers hem koesteren want je komt ze zelden tegen.

Afbeelding
Laatst gewijzigd door disco op di 07 sep 2010, 13:25, 1 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

De voedingstransformator

Berichtdoor disco » vr 08 mei 2009, 13:13

De benodigde voedingsspanning van 300 volt kan op vele manieren worden verkregen.
Het is van groot belang dat de voedingstransformator voor onze versterker is bestemd
om continu ten minste 0,1A hoogspanning te leveren. Daarnaast moeten de versterker-
buizen van 6,3V gloeispanning worden voorzien. De EL84 trekt 0,76A en de ECC81 0,3A
tezamen dus 1,8A.

Wanneer de voorkeur uitgaat naar gelijkrichting door middel van een authentieke
buisgelijkrichter, zoals de EZ81, de 5Y3 of de AZ1, dan dient hiervoor bovendien een
laagspanningswikkeling aanwezig te zijn. De benodigde spanningen zijn respectievelijk
6,3 5,0 en 4,0 volt.

Om de hoogte te bepalen van de benodigde wisselspanning bestaat een zeer eenvoudig
programma, PSU designer. Voor een voeding met afvlakspoel kan worden volstaan met
een trafo die over de volgende eigenschappen beschikt:

hoogspanning: ten minste 270-0-270V @0,1A, ten hoogste 300-0-300V @0,1A
gloeispanning 1: 6,3V @2A
gloeispanning 2: (afhankelijk van de gelijkrichter) 6,3V / 5,0V /4,0V @2A

Enkele kandidaten:
TRA400 (65 euro inklusief verzendkosten) Frag Jan;
DB688 (57 euro inklusief verzendkosten) Dick Best;
Custum (89 euro inklusief verzendkosten) Automatic Electric Europe;
TA0015 (57 euro inklusief verzendkosten) Elettronica Novarria;
NTR8 (79 euro inklusief verzendkosten) Radio Twenthe.

De trafo van Dick Best bezit geen tweede gloeispanning zodat je een extra trafo nodig
hebt. De levertijden van AE bedragen veelal 2 tot 3 maanden, met de Duitse en
Italiaanse leverancier heb ik geen ervaring.


Nu is het zo dat buisgelijkrichters minder efficient werken als halfgeleider dioden. Er
valt een betrekkelijk hoge spanning over de gelijkrichterbuis, afhankelijk van de
geleverde stroom. Velen geven vanwege de eenvoud de voorkeur aan een gelijkrichtings-
brug van vier 1N4007 dioden. Uiteraard moet deze ten minste 0,1A kunnen leveren en
gloeispanning 2 kan vervallen. De benodigde wisselspanning beloopt circa 240 tot 250V.


Hierbij nog enige foto's van geschikte voedingstransformatoren. De Amroh P141 is een
oude bekende, door vele hobbyisten in de jaren 60 gebruikt en misbruikt. Je treft ze
soms op Marktplaats waar ze voor 25 euro van eigenaar wisselen.

Afbeelding


De Bocama LA-224 versterker is beroemd vanwege zijn prima push pull uitgangen. Dit is de
voedingstrafo, die soms wordt afgedankt omdat hij zeer heet wordt in de LA-224. Voor onze
toepassing is hij geknipt.

Afbeelding


Tenslotte nog een voorbeeld van de AE voedingstrafo, die kwa blik duidelijk is over-
gedimensioneerd wat gunstig is voor een goede regulering.

Afbeelding

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 20970
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Berichtdoor ray5150 » vr 08 mei 2009, 16:22

Echt leuk artikel!, reuze leerzaam ook!
Ga zo door. =D> =D>

Gebruikersavatar
sevenup
Berichten: 2391
Lid geworden op: wo 27 jun 2007, 21:33
Locatie: Hengelo (ov)

Berichtdoor sevenup » vr 08 mei 2009, 16:43

Bij www.tubetown.de hebben ze een serie ringkern voedingstransformatoren voor een leuke prijs. Bijvoorbeeld deze.

Op marktplaats staat ook wel wat:

http://link.marktplaats.nl/247725740

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » vr 08 mei 2009, 17:35

Dank je Ray, ik doe mijn best ;)

Ringkern als voedingstrafo? Tja, de meningen daarover lopen uiteen. Voorstanders prijzen
het kleine strooiveld terwijl tegenstanders bezwaar hebben tegen de hoge bandbreedte. In het
geval van de voedingstrafo wil je namelijk lichtnetvervuiling zo ver mogelijk uit je versterker
houden als de PSRR laag is.
Ik heb ooit eens knollen van twee kilo laten wikkelen voor een 300B versterker. Die bleken
slecht te monteren vanwege de grote hoeveelheid aansluitdraden die eruit komen. Mijn voorkeur
hebben ze in ieder geval niet. Nette prijs, daar valt niet over te bakkeleien :)
Bedankt voor het aandragen van nieuwe bronnen. Heeft iemand anders misschien nog een adres?

Groeten, Jaap

Edit: De Robot trafo op MP is bruikbaar. Voorzichtig opschuren, dan kan ie weer jaren mee.
De choke heeft een wat hoge Rdc, daar verlies je behoorlijk wat spanning door. Bij een
300-0-300 trafo is dit niet bezwaarlijk maar voor een 270-0-270 zou ik liever een 5H choke
nemen van ten hoogste 70 ohm.

Gebruikersavatar
Miniwatt
Berichten: 860
Lid geworden op: zo 22 mei 2005, 19:02
Locatie: Den Haag

Berichtdoor Miniwatt » vr 08 mei 2009, 18:57

Is het niet zo met gelijkrichters als de EZ81 dat die van dezelfde wikkeling kunnen gegloeid worden als de rest van de versterker?

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 20970
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Berichtdoor ray5150 » vr 08 mei 2009, 20:03

disco schreef:Bedankt voor het aandragen van nieuwe bronnen. Heeft iemand anders misschien nog een adres?


Amplimo?

Gebruikersavatar
sietse
Berichten: 4993
Lid geworden op: do 07 okt 2004, 16:03
Locatie: Dokkum

Berichtdoor sietse » vr 08 mei 2009, 20:14

Miniwatt schreef:Is het niet zo met gelijkrichters als de EZ81 dat die van dezelfde wikkeling kunnen gegloeid worden als de rest van de versterker?

Soms, maar er zijn gelijkrichters die op 5Vac draaien. As ik et me goed herinner.
(edit, klopt, staat in mijn zelfbouw boekje van 1958, bv een AZ41)
(zucht, moet nog ergens zo'n buizenverzamelboek hebbe...) :roll:
Het nadeel van ringkern trafo's vind ik de ruimte die ze nodig hebben bij horizontale montage. Een rechthoek is ruimte besparender.
Een wijze man is hij, die twijfelt aan zijn eigen woorden, want alles kan, tot het tegendeel is bewezen !
Maar ja, viewtopic.php?f=15&t=4440 ????

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

Berichtdoor disco » vr 08 mei 2009, 20:59

Hai Lodie, Sietse,

Indirekt verhitte gelijkrichters zou je desnoods op dezelfde gloei kunnen zetten als indirekt verhitte
buizen. Een kombinatie van EZ81 met EL84/ECC81 is dus mogelijk. Waar je wel voor moet oppassen
is common mode noise op de heaters, die willen de kathoden nog wel eens HF laten meeswingen.
De gloeibedrading een 7-tal slagen om een ferrietkraal wikkelen en HF-ontkoppelen met 10nF is in
zo'n geval afdoende. Je haalt ineens 'zomaar' een scherp randje van het geluid af.

Inderdaad is de 6,3V nogal bindend in het toepassen van gelijkrichters, tenzij je bereid bent om een
serieweerstand op te nemen en een paar watt te verstoken onder de motorkap. De AZ1 is nog
steeds een van mijn favorieten voor stromen tot 100mA.

Amplimo? De laatste keer dat ik daar de prijzen bekeek bekroop me het idee dat ze nog guldens
hanteerden. :shock: Het is maar wat je gewend bent...

Gebruikersavatar
disco
Berichten: 195
Lid geworden op: ma 07 jan 2008, 21:03
Locatie: Woerden

De smoorspoel in de voeding

Berichtdoor disco » zo 10 mei 2009, 19:50

De voeding bepaalt in zekere mate hoe de uiteindelijke weergave van een buizen-
versterker zal klinken. Om enkele problemen het hoofd te bieden dient het voedings-
ontwerp aan een aantal eisen te voldoen.

Als gevolg van het gelijkrichtingsproces bevat de verkregen gelijkspanning een
komponent wisselspanning. Willen we deze rimpel op de vlakke lijn der gelijkspanning
terugbrengen tot zo'n lage waarde dat deze niet meer waarneembaar is in ons audio-
signaal, dan bestaan daartoe twee eenvoudige methoden.

Allereerst kan de reservoircondensator dusdanig groot worden gekozen als de
gelijkrichter toestaat, gevolgd door een betrekkelijk hoge serieweerstand en een grote
parallelcondensator. De nadelen van deze werkwijze zijn dat een toename in de
stroomvraag de spanning sterk doet inzakken over de hoge weerstand. De grootte van
de reservoircondensator bepaalt mede de hoogte van de rimpelstroom, die naarmate zij
hoger is meer ruis in de versterker oplevert.

De tweede methode maakt gebruik van een smoorspoel. Deze bezit de eigenschap om
wisselstroom in zekere mate te onderdrukken terwijl gelijkstroom wordt doorgelaten.
Ten opzichte van de grote weerstand in het vorige scenario valt over de smoorspoel
minder gelijkspanning. Hierdoor kan de reservoircondensator kleiner worden uitgevoerd
om op dezelfde spanningsniveaus uit te komen. Ook de parallelcondensator kan kleiner
worden uitgevoerd waardoor diens laadstroom kleiner blijft dan die van een hogere
waarde. De voordelen die deze situatie oplevert zijn duidelijk: minder ruis en minder
last van een instortende voedingsspanning.

Veelal worden beide methoden gekombineerd: eerst een LC-filter gevolgd door een RC-
filter. Er bestaan methoden om de voedingsspanning te stabiliseren maar daarop wordt
mogelijk later terug gekomen.

Afhankelijk van de gevoeligheid van de aangesloten luidspreker is restbrom waarneem-
baar. Voor onze versterker geldt dat brom t.g.v. een 80mV voedingsrimpel op speakers
van 90dB/W gevoeligheid, in een matig rumoeringe omgeving, op 1 meter afstand juist
onder de gehoorgrens verdwijnt.

De stroomsterkte die doorgaans op de smoorspoel wordt vermeld betreft de grens van de
toegestane gelijkstroom. Deze stroom mag bovendien niet al te klein zijn wil de smoorspoel
goed kunnen funktioneren.


Bijgaand enkele voorbeelden van smoorspoelen.

Afbeelding


Afbeelding


Afbeelding


Afbeelding

Gebruikersavatar
Wowly
Beheerder
Berichten: 8226
Lid geworden op: vr 19 nov 2004, 18:56
Locatie: Budel

Berichtdoor Wowly » zo 10 mei 2009, 20:59

EDIT MOD: vanwege uitgebreide uitleg, foto's en onderbouwing is dit topic gepromoveerd tot een sticky. Wel zou het fijn zijn als de topictitel nog door de TS word aangepast zodat het duidelijk is over welke versterker het gaat. Ook zou het fijn zijn als de foto's kunnen worden ge-upload, zodat we lang nadat imageshack de foto's heeft verwijderd we toch nog kunnen genieten van dit machtige stuk werk.

Keep up the good work! O:)

Wowly

mischa72
Berichten: 4370
Lid geworden op: wo 06 jun 2007, 23:45
Locatie: Munstergeleen

Berichtdoor mischa72 » zo 10 mei 2009, 22:35

Ik blijf dit topic ook volgen. Zeer interessant.

Groeten,
Mischa
The world sucks, but if it wouldn´t suck, all DAC's would fall off.

Power to the recyclers !!


Terug naar “Versterkers”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: CCBot, meanman64 en 1 gast