Zelfbouwers en hun etsbak.

Alle tools voor werken aan elektro en elektronica

Moderator: Beheerdersteam

Gebruikersavatar
Henkjan
Beheerder / Site Admin
Berichten: 21428
Lid geworden op: do 01 jan 1970, 1:00
Locatie: Berkel en Rodenrijs
Contacteer:

Re: Advies printen etsen

Berichtdoor Henkjan » vr 13 sep 2013, 19:02

ray5150 schreef:Maar er was toch al een topic over printen etsen ? :?
viewtopic.php?f=8&t=18772

:mrgreen:

dirklammers
Berichten: 340
Lid geworden op: do 23 aug 2012, 16:55

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor dirklammers » vr 13 sep 2013, 19:27

Maar er was toch al een topic over printen etsen ?

:oops: Ja, zo goed ben ik nog niet thuis op het forum en voor zoeken was ik blijkbaar te lui .... :oops: Ik ga het topic met aandacht lezen.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » vr 13 sep 2013, 21:44

dirklammers schreef:
Maar er was toch al een topic over printen etsen ?

:oops: Ja, zo goed ben ik nog niet thuis op het forum en voor zoeken was ik blijkbaar te lui .... :oops: Ik ga het topic met aandacht lezen.


Dat geeft niet, in de bijna 10 jaar dat dit forum bestaat is er voor vrijwel elk probleem een topic aangemaakt. :mrgreen:

dirklammers schreef:Mij vallen twee zaken op.
De fijne structuren zijn best wel goed behouden gebleven. Het geel omcirkelde spoortje is 1 mm en de + 0 - (eveneens geel omcirkeld) zijn nog fijner en toch goed in tact gebleven.
Wel zie ik in de blauwe cirkels wel wat aantasting van de koperlaag. Ik heb het idee dat dit te maken heeft met onvoldoende zwarting vanuit de laserprinter. De streeppatronen zijn namelijk wel herkenbaar op het geprinte folie. Kan ik het kontrast verbeteren door twee geprinte vellen folie op elkaar te leggen ?


Hier kan ik wel een paar dingen op zeggen. nu heb ik geen ervaring met jouw programma.
En ik werk met een inkjet ipv een laser printer. dus onder voorbehoud.
Kijk eens in de printerdriver bij de instellingen.
Vaak is er een schuifregelaar of aantal knoppen om de kwaliteit van de afdruk mee te regelen, zuinig voor een concept of proefdruk, en hoge kwaliteit voor een scherpe afdruk die dus ook meer toner of inkt verbruikt.
Bij sommige PCB programma's kun je ook iets dergelijks instellen.

Je kunt op zich wel twee vellen over elkaar leggen, maar is zonde van de extra toner en overheadsheets.
Als ook toch risico op afwijkingen.
Wat ik dan meestal doe is de sheet op de lichtbak of op een vel wit papier leggen.
Ik heb een stel zwarte fijnschrijvers en dunne stiften van de Hema.
Hiermee voer ik dan correcties uit door extra zwart aan te brengen.
Zo kun je een hoop corrigeren.

Kijk ook eens hier : http://www.picbasic.nl/index_etsen.htm
Daar heb ik ook een hoop van geleerd.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 16886
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Pjotr » vr 13 sep 2013, 23:01

ray5150 schreef:
dirklammers schreef:
Maar er was toch al een topic over printen etsen ?

:oops: Ja, zo goed ben ik nog niet thuis op het forum en voor zoeken was ik blijkbaar te lui .... :oops: Ik ga het topic met aandacht lezen.


Dat geeft niet, in de bijna 10 jaar dat dit forum bestaat is er voor vrijwel elk probleem een topic aangemaakt. :mrgreen:

dirklammers schreef:
Hier kan ik wel een paar dingen op zeggen. nu heb ik geen ervaring met jouw programma.
En ik werk met een inkjet ipv een laser printer. dus onder voorbehoud.

En voor een laserprinter kan ik daar wel wat aan toevoegen. Is toch wel een ander ding dan een inktjet.

Belangrijk is dat de fotogevoelige rol in de toner cartridge onbeschadigd is. Een rol die al een paar duizend prints gemaakt heeft vertoont al aardig slijt-onregelmatigheden. Met gewoon tekst merk je daar niets van maar wel als het op transparanten goed zwart moet zijn overal. Beste is eigenlijk om een nieuwe toner cartridge (met daarin de foto gevoelige rol) achter de hand te houden voor dit soort speciale klusjes en die ook goed schoon te houden. Stofjes op de film b.v. zorgen al voor onregelmatigheden en drukken in de rol waar ze kunnen blijven zitten. Daar pakt de toner dan minder. Dus ga maar na als er al 20 pakken papier door zijn gegaan...

Zelf heb ik een HP Laserjet en ik merk dat de origine toner cartridges het mooiste en het zwartste afdrukken. Goedkope vervangers doen het een stuk minder scherp en minder zwart.

Oh ja, maar dat spreekt eigenlijk vanzelf: Afdrukken in spiegelbeeld zodat de toner op de print komt te liggen met belichten. Je voorkomt dan strooilicht door de dikte van de film en wordt het iets scherper.

Gebruikersavatar
hannesie
Berichten: 9632
Lid geworden op: wo 31 dec 2008, 15:27
Locatie: Dordrecht
Contacteer:

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor hannesie » vr 13 sep 2013, 23:04

Voor afdrukken in spiegelbeeld moet je toch een postscript module hebben, dat is ook niet altijd het geval.
Of je kunt het met iets anders doen?

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 16886
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Pjotr » vr 13 sep 2013, 23:08

Zou kunnen Hans maar een RIP (raster Image processor) van een moderne printer zonder Postscript kan dat volgens mij ook. En volgens mij zit zo'n optie ook in het PCB tekenpakketje zelf.

Verder nog een tip om het zwarter te krijgen: De toner cassette even schudden zodat de toner goed verdeeld is voor het printen kan ook helpen. Geldt i.i.g. voor huis tuin en keukenprinters met een toner cassette met geïntegreerde fotogevoelige rol. Bij grote profi kantoormachines kan dat anders liggen.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » za 14 sep 2013, 11:29

In Eagle zit daarvoor een "mirror" knop in het afdrukgedeelte.

Gebruikersavatar
Ah!buis
Berichten: 10404
Lid geworden op: ma 15 nov 2010, 22:36
Locatie: Overijse

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Ah!buis » za 14 sep 2013, 16:07

En er niet bij roken he Ray (anders eigenlijk ook niet :o ),vindt de kat,denk ik,ook prettiger :-$ .
Anne

Gebruikersavatar
Kappa7
Berichten: 3912
Lid geworden op: za 22 nov 2008, 9:50
Locatie: Ermelo

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Kappa7 » zo 15 sep 2013, 21:24

ray5150 schreef:In Eagle zit daarvoor een "mirror" knop in het afdrukgedeelte.

in kicad ook werkt prima

Martin V
Berichten: 39
Lid geworden op: do 01 nov 2012, 18:07

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Martin V » ma 04 nov 2013, 23:28

Om even terug te komen betreffende het probleem wat ik had dat de toner niet voldoende hechte op deze transparanten van 3M:
tranparanten.JPG


Is dat probleem opgelost!

Wat was er dan mis zult u zich afvragen?

Wel de printer papiersoort stond op standaard en is nu veranderd naar transparanten.
Dit was dus het euvel waardoor de toner niet goed zwart was en er transparante gaten zaten in die plekken die zwart moesten zijn.
Ik heb even een proef genomen door een klein print ontwerp uit te printen in deze nieuwe instellingen en het resultaat ziet er geweldig goed uit.
Beter zelfs nog dan wat ik voordien op kalkpapier afdrukte.

Gebruikersavatar
SARK
Berichten: 6012
Lid geworden op: di 14 sep 2004, 20:20
Locatie: Amsterdam

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor SARK » di 05 nov 2013, 7:58

Told you so :twisted:
Told you so.jpg


Dank voor het melden dat het probleem is opgelost :!:

Martin V
Berichten: 39
Lid geworden op: do 01 nov 2012, 18:07

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Martin V » za 09 nov 2013, 15:23

Ja oke SRAK alles gaat daarbij goed, zou je dan denken wat betreft dat uitprinten op de transparanten.

Totdat ik een aantal kleine printplaaten ging etsen. Het belichten ging ook prima ik hield 3 minuten aan hetzelfde als wat ik gebruik bij kalkpapier.
Het leek allemaal goed maar de kleine printsporen van 0,5mm naar de ic's werden finaal weg ge etst zelfs de 1,4mm pads kreeg ik niet goed.
Gisteren heb ik 6 printplaten geprobeerd te maken, waarvan er niet één goed ging.
Alle zes mislukt helaas..

Met kalkpapier had ik hier minder last van, maar dat is nu even op dus kan ik het niet goed vergelijken.

Ik vraag mij af waar het aan ligt; zelfs kleine printbanen van 0,5mm gaan goed op kalkpapier maar niet met deze folie.
Terwijl optisch gezien het resultaat op deze transparanten toch heel strak is en voldoende licht werend is op de gedeelten welke zwart zijn.
Zou de belichtingstijd voor transparanten de oorzaak kunnen zijn?
Een langere of kortere tijd als 3 minuten, wellicht dat dat beter is?

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » za 09 nov 2013, 15:57

Blijkbaar heb je te lang belicht. 0.5 mm moet goed te doen zijn.
Probeer eens wat kortere tijden, bij mij gaat het goed op 70 seconden.

Martin V
Berichten: 39
Lid geworden op: do 01 nov 2012, 18:07

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Martin V » za 09 nov 2013, 16:01

Dankje Ray, ik zal het eens gaan proberen omdat dit de enige kritische factor blijkt te zijn.
De rest van mijn ets/belichtingsproces is hetzelfde als wat ik voordien ook met succes deed.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 16886
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Pjotr » za 09 nov 2013, 16:15

Had eerst maar wat teststukjes gedaan... Kennelijk laat calqueerpapier minder UV licht door? Waarom ben je daar trouwens van afgestapt? Mijn ervaring is dat calqueerpapier vlakker blijft dan transparanten.

In principe zo kort mogelijk belichten. Zou wat test patronen maken op wat test printjes. En dan met 1 min, 1,5 min. en 2 min belichten.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » zo 01 dec 2013, 22:29

Stel nou even. stel. dat ik een dubbelzijdige print zou willen maken.
Hoe pak ik dat dan aan ?

Ik zie grofweg 2 methoden :
Een kant belichten, deze ontwikkelen en etsen, daarna de andere kant belichten ontwikkelen en etsen.
Andere mogelijkheid is beide kanten om en om belichten, daarna geheel ontwikkelen en etsen.
Ik heb ook geen idee of die blauwe folie beschermd is tegen ontwikkelaar en etsmiddel.

En hoe zou ik er dan voor kunnen zorgen dat de layouts exact goed tegenover elkaar liggen ?

Gebruikersavatar
hardy
Berichten: 209
Lid geworden op: wo 27 aug 2008, 16:11
Locatie: almelo

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor hardy » zo 01 dec 2013, 22:54

Ik heb mij een kleine (24x30) cnc frees/boormachientje gebouwd, en nu neem ik van eagle de boorfile van pcb-gcode_ulp en ga eerst de print boren, daarna kan ik de layout om en om precies positioneren en heb na het belichten en etsten een perfecte dubbelzijdige print.
Voor het belichten gebruik ik zo'n nagelbelichter, er zit al een klokje op en werkt perfect, helaas kan geen net hele eurokaart in, maar tot nu toe ook nog niet nodig gehad.
Die dingen vind je op marktplaats al voor en tientje.

Hardy

Gebruikersavatar
AatV
Berichten: 2668
Lid geworden op: wo 21 feb 2007, 18:33
Locatie: Delft

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor AatV » zo 01 dec 2013, 23:20

ray5150 schreef:En hoe zou ik er dan voor kunnen zorgen dat de layouts exact goed tegenover elkaar liggen ?

Minimaal 2 paskruisen maken op je printlayout.
Kleine! gaatjes boren in de printplaat op de plaats van de paskruisen. Daarna een voor een de kanten belichten en vervolgens gelijktijdig etsen.
Moet wel zeggen dat ik dit alleen gedaan heb met buizenschakelingen. IC voetjes om en om is een stuk moeilijker.

groet,
Aat
Laatst gewijzigd door AatV op ma 02 dec 2013, 15:13, 1 keer totaal gewijzigd.

Martin V
Berichten: 39
Lid geworden op: do 01 nov 2012, 18:07

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Martin V » ma 02 dec 2013, 1:35

ray5150 schreef:Stel nou even. stel. dat ik een dubbelzijdige print zou willen maken.
Hoe pak ik dat dan aan ?

En hoe zou ik er dan voor kunnen zorgen dat de layouts exact goed tegenover elkaar liggen ?


Hoi Ray!

Zoals ik dat meestal doe is twee lay-outs op elkaar leggen en die vast te plakken met kleine stukjes plakband.
Je krijgt dan hetzelfde als een hoes; een soort enveloppe idee.
Wanneer beide lay-outs exact met elkaar overeen komen van boven en onderkant kun je de print bescherm folie aan beide kanten verwijderen.
Ik plaats de print in die zelfgefabriceerde hoes, het hele zaakje gaat dan in een fotolijstje.
Ik belicht éérst één kant, maak de fotolijst weer open en draai voorzichtig de print met lay-out om.
Let op om de print niet te verschuiven ten op zichtte van de lay-out.
Dan belicht je de andere kant in de foto lijst, gebruik je geen fotolijst dan kan dat natuurlijk ook.
Het voordeel van een fotolijst is dat de folie met de lay-out goed geklemd is tegen de printplaat.
En de andere kant van die printplaat is dan tevens helemaal UV lichtdicht, wat ook een voordeel is.

Dit idee is niet van mijzelf ik ben er ook opzoek naar geweest op het internet, ik kwam hierop via een filmpje op YouTube.

Gebruikersavatar
Pjotr
Berichten: 16886
Lid geworden op: do 26 aug 2004, 18:34
Locatie: bollenstreek

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor Pjotr » ma 02 dec 2013, 10:17

Ik belichtte de print ook aan beide kanten voor het etsen en etste beide kanten tegelijk. I.d.d. de film voor de voor,- en achterkant eerst precies op elkaar plakken aan de randen en een "hoesje" van maken. De printplaat zelf was overmaats en sneed de film een paar mm korter dan de overmaat van de print. De film plakte ik dan met dun plakband, die matte van Scotch, vast op het overstekende randje printplaat. En belichtte dan aan beide kanten. Wel zorgen dat het plakband buiten je effectieve print blijft omdat het plakband licht tegenhoudt en de belichting daar doorheen soms onvoldoende is.

Dat vastplakken van de print zelf moet je doen nadat je de beschermfolie aan beide kanten hebt weg gehaald. Dat kan prima bij gedempt oranje/rood licht, de fotolak is alleen gevoelig voor UV. Ik had daarvoor een 40 watt gekleurd oranje bolletje in een bureaulamp gedraaid.

Gebruikersavatar
hardy
Berichten: 209
Lid geworden op: wo 27 aug 2008, 16:11
Locatie: almelo

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor hardy » ma 02 dec 2013, 14:59

Leuk, zo doe ik het ook met kleinere printjes waar SMD onderdelen op zitten, de layout's maak ik met een epson inkjet printer.
Hier een klein voorbeeldje van een H0 locdecoder van 13x24 mm met 603 formaat r/c en 16f672ss microcontroller, hiervan heb ik er inmiddels voor mijn zoon al zo'n 20 van gebouwd.

Hardy
Bijlagen
web-pcb12.jpg

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » ma 02 dec 2013, 18:21

:shock: :shock: :shock: :shock: :shock:

Dat soldeer je toch zeker niet meer met de hand ?

Wel heel leerzaam allemaal, die tips en ideeën.

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » ma 02 dec 2013, 18:22

hardy schreef:Ik heb mij een kleine (24x30) cnc frees/boormachientje gebouwd

En waarom is daar hier geen topic over :?: :idea: :lol:

Gebruikersavatar
hardy
Berichten: 209
Lid geworden op: wo 27 aug 2008, 16:11
Locatie: almelo

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor hardy » ma 02 dec 2013, 19:28

Soldeer ik wel met de hand hoor, en zonder soldeerpasta :D

Dat topic komt misschien nog wel, de electronica hangt nu nog los aan elkaar, dan krijg ik er hier weer van langs :(
Was wel een uitdaging, frees motor met zo'n vliegtuig model motoretje en zo'n 3 fasen regelaar en een er11 spantang as, werk fantastisch, kan ik ook aluminium frontjes mee frezen.
Nu alleen de afwerking nog, pffff

Hardy

Gebruikersavatar
ray5150
Berichten: 19966
Lid geworden op: vr 13 apr 2007, 23:56
Locatie: s-Gravenhage

Re: Zelfbouwers en hun etsbak.

Berichtdoor ray5150 » za 29 mar 2014, 20:03

Nou had ik dus vaak dat er na het etsen van een print een vuile zweem op de componenten zijde bleef zitten.
beetje bruinachtig. was er niet af te krijgen, wasbenzine, Glassex, niks hielp.

Toen ging ik eens nadenken over het fabricage procede van printen, het zou goed mogelijk zijn dat enkelzijdig en dubbelzijdig allemaal door een bad gaan met fotolak.
Dus heb ik eens de proef op de som genomen, en na het etsen en boren de print nog een keer belicht, maar dan met de componenten zijde naar het licht toe gericht.
Na het ontwikkelen was deze dus brandschoon. :D

Nog een tip : nooit, nooit, nooit de componentenzijde schoonmaken met alcohol !
Het epoxy zal wit uitslaan en het is er vrijwel niet meer uit te krijgen.


Terug naar “Elektronicagereedschap”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast